Ο ΑΓΙΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΤΗΣ ΒΕΡΟΙΑΣ

      Πολιούχος της Βέροιας είναι ο Άγιος Αντώνιος. Ο Άγιος Αντώνιος γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Βέροια. Παρά την οικονομική άνεση που διέθεταν οι γονείς του απέρριψε την κοσμική ζωή και τις απολαύσεις και αφοσιώθηκε στο Χριστό. Επιδόθηκε με ζήλο στην ασκητική ζωή σε ερημική σκήτη πλησίον της μονής του Τιμίου Προδρόμου, που είναι κτισμένη στους πρόποδες των Πιερίων πάνω από τον Αλιάκμονα. Στο σπήλαιο αυτό έζησε πενήντα χρόνια και προσευχόταν. Σε ηλικία ενενήντα και πλέον ετών παρέδωσε την άγια ψυχή του στον Αγαπημένο του Κύριο Ιησού Χριστό. Η μνήμη του γιορτάζεται στις 17 Ιανουαρίου.

Η Ιστορία του ναού

       Στη σημερινή θέση όπου βρίσκεται ο Ναός του Αγίου Αντωνίου υπήρχε ο ναός της Υπεραγίας Θεοτόκου. Όταν καταστράφηκε ο ναός στη θέση του ανεγέρθη ο νέος Ιερός Ναός του Αγίου Αντωνίου. Στις 4 Φεβρουαρίου 1898 λόγω απροσεξίας των νεωκόρων, ο ναός καταστράφηκε από πυρκαγιά. Μετά από αυτό το γεγονός χτίστηκε ένας νέος μεγαλοπρεπής ναός παλι προς τιμή του Αγίου Αντωνίου. Για την κατασκευή του η Ευδοξία Μαλακούση δώρισε ολη την περιουσία της. Τα εγκαίνια του ναού έγιναν τη 12η Σεπτεμβρίου του 1904 από το Μητροπολίτη Βέροιας Κωνσταντίνο Ισαακίδη.

      

Κάθε χρόνο τη 1η Αυγούστου και τη 17η Ιανουαρίου οργανώνεται ένα μεγαλοπρεπές πανηγύρι στη περιοχή κοντά στο ναό. Γύρω από το ναό συγκεντρώνονται πάσχοντες από διάφορες ασθένειες προσευχόμενοι να λάβουν θεραπεία.

                                                                                    Παυλίδου Θένια

ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΟΥΜΕΛΑ

Στις πλαγιές του Βέρμιου, κοντά στο χωριό Καστανιά, ορθώνεται μεγαλόπρεπα η Μονή της Παναγίας Σουμελά. Κτίστηκε το 1951 από τους πρόσφυγες του Πόντου, ως μία προσπάθεια αναβίωσης της ιστορικής ομώνυμης Μονής, τα ερείπια της οποίας βρίσκονται στο όρος Μελά, κοντά στην Τραπεζούντα του Πόντου. Στο χώρο αυτό φυλάσσεται η παλαιά θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, που σύμφωνα με την παράδοση φιλοτέχνησε ο Ευαγγελιστής Λουκάς όπως και άλλα θρησκευτικά-ιστορικά κειμήλια του εκεί μοναστηριού. Η Μονή αποτελεί το πνευματικό κέντρο του Ποντιακού και όχι μόνο Ελληνισμού. Κάθε χρόνο, αλλά κυρίως τον δεκαπενταύγουστο συρρέουν πολλοί πιστοί για να προσκυνήσουν τη Χάρη της ,από όλη τη χώρα όπως και από πολλά μέρη της Υφηλίου.
.
 Η Ιστορία του Ναού 

Ο ιερός ναός της Παναγίας Σουμελά αποτελεί  σύμβολο επί 16 αιώνες του Ποντιακού Ελληνισμού. Οι μοναχοί Βαρνάβας και Σωφρόνιος έκτισαν κελί και στη συνέχεια εκκλησία μέσα στη σπηλιά, στην οποία είχε μεταφερθεί θαυματουργικά η εικόνα(η πιο πιθανή εκδοχή είναι η μεταφορά της από αγγέλους).Οι θεραπευτικές ιδιότητες της έκαναν πασίγνωστο το μοναστήρι όχι μόνο στους χριστιανούς, αλλά και σε πολλούς αλλόπιστους που συνεχίζουν να το επισκέπτονται και να ζητούν τη χάρη της Παναγίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι η μονή υπέφερε κατά καιρούς από επιδρομές κλεφτών και αλλόπιστων εξαιτίας του πλούτου που διέθετε. Σε κάποιες από τις επιδρομές λεηλατήθηκε και καταστράφηκε αλλά αναστήθηκε από τον Τραπεζούντιο Όσιο Χριστόφορο το 644. Την μονή την προίκισαν με μεγάλη περιουσία και προνόμια οι πρώτοι ευεργέτες της ο Μανουήλ Γ΄Κομνηνός και ο Αλέξιος ο Γ΄. Θετική στάση απέναντι στη μονή έδειξαν και οι Σουλτάνοι. Δυστυχώς, όμως, οι Νεότουρκοι και οι Κεμαλικοί λεηλάτησαν και έκαψαν τη μονή. Οι μοναχοί αναγκάστηκαν να την εγκαταλείψουν το 1923 και να κρύψουν την εικόνα της Παναγίας στο παρεκκλήσι της Αγίας Βαρβάρας. Το 2010 το Τουρκικό κράτος έδωσε άδεια στον Οικουμενικό Πατριάρχη να τελείται κανονικά η γιορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο ιστορικό μοναστήρι ως ένδειξη σεβασμού των θρησκευτικών ελευθεριών

.

Μετά τη μικρασιατική καταστροφή, πέρασαν κάποια χρόνια και το 1930 ο πρωθυπουργός της Τουρκίας Ινονού δέχτηκε μια αντιπροσωπεία να πάει στον Πόντο και να παραλάβει τα σύμβολα της ορθοδοξίας και του ελληνισμού. Την εποχή εκείνη ζούσαν μόνο δύο καλόγεροι του ιστορικού μοναστηριού. Ο ένας από αυτούς, ο Αμβρόσιος ανέλαβε το δύσκολο καθήκον. Εφοδιασμένος με την συστατική επιστολή της τουρκικής πρεσβείας, πήγε στην Τραπεζούντα και από εκεί στην Παναγία Σουμελά. Επέστρεψε λίγες μέρες αργότερα με την εικόνα της Παναγίας. Η εικόνα παρέμεινε για 20 χρόνια στο Βυζαντινό Μουσείο της Αθήνας. Το 1951 με την θεμελίωση της Νέας Παναγίας Σουμελά στις πλαγιές του Βερμίου έχουμε την τοποθέτηση της θαυματουργής εικόνας στο χώρο της νέας μονής.

                                                    
   

                                                                                            Θένια Παυλίδου

Η ΑΡΧΑΙΑ ΜΙΕΖΑ ΚΑΙ ΟΙ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΙ ΤΑΦΟΙ

Στη θέση των Λευκαδίων υπήρχε στην αρχαιότητα η πόλη Μίεζα, όπου ο Αριστοτέλης είχε τη σχολή του, στην οποία φοίτησαν ο Αλέξανδρος και οι εταίροι του. Εκτός από τη σχολή στη Μίεζα, αναφέρεται ότι υπήρχαν, επίσης, ένα νυμφαίο και μία σπηλιά με σταλακτίτες. Οι ανασκαφές έφεραν στο φως ερείπια οικιών με μωσαϊκά δάπεδα, καταστημάτων και λουτρών των ρωμαϊκών και πρώιμων χρόνων, επιγραφές και γλυπτά. Τα πιο σημαντικά ευρήματα όμως των ανασκαφών είναι οι Μακεδονικοί Τάφοι του 3ου π.Χ. αιώνα, οι οποίοι είχαν χτιστεί δεξιά και αριστερά της οδού που οδηγούσε από τη Μίεζα στην Πέλλα. Οι τάφοι αυτοί ανήκαν προφανώς σε οικογένειες πλουσίων γαιοκτημόνων της περιοχής και αποτελούσαν έξοχο δείγμα ταφικής αρχιτεκτονικής στη Μακεδονία. Οι περισσότεροι από αυτούς, έχουν οργανωμένη αρχιτεκτονικά πρόσοψη, με πλούσια γλυπτή και γραπτή διακόσμηση και εσωτερικούς θαλάμους, επιμελημένα ζωγραφισμένους με ποικίλες παραστάσεις. Η ζωγραφική αυτή που αντανακλά το κλασικό πνεύμα του 4ου π. Χ. αιώνα, αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τη γνώση της ιστορίας και  της ζωγραφικής κατά την αρχαιότητα, τη στιγμή μάλιστα που λιγοστές ζωγραφικές παραστάσεις μεγάλων διαστάσεων έχουν διασωθεί. Από το σύνολο των ανασκαφών, που έχουν ανακαλυφθεί, οι κυριότεροι είναι:

Ο Μακεδονικός Τάφος της Κρίσεως

Η ΣΧΟΛΗ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΣΤΗ ΝΑΟΥΣΑ

  Η σχολή του Αριστοτέλη βρίσκεται στη θέση Ισβόρια, 2 χιλιόμετρα από τη πόλη της Νάουσας, σε ένα όμορφο καταπράσινο τοπίο.

 

   Πρόκειται για την τοποθεσία που στέγασε μετά τα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ. τη σχολή όπου ο φιλόσοφος Αριστοτέλης δίδαξε τον γιο του Φιλίππου Β΄, τον μικρό Αλέξανδρο μεταξύ του 343 π. Χ. και 340 π.Χ.

  Ο αρχαιολογικός χώρος είναι επισκέψιμος για το κοινό παρόλο που οι ανασκαφές δεν έχουν ολοκληρωθεί ακόμα.

 
Πολιτιστικό Κέντρο Σχολής Αριστοτέλους.

   Κοντά στην σχολή του Αριστοτέλη βρίσκεται το Πολιτιστικό Κέντρο Σχολής Αριστοτέλους. Πρόκειται για ένα έργο, δωρεά της οικογένειας Λαναρά το οποίο ανήκει στο Δήμο Νάουσας. 

    Στις εγκαταστάσεις υπάρχουν χώρος υποδοχής και εξυπηρέτησης επισκεπτών,εστιατόριο/αναψυκτήριο, εκθεσιακός χώρος, αίθουσα για συνέδρια και προβολές, άνετος χώρος στάθμευσης. 

  Στο πολιτιστικό έντρο μπορεί κάποιος να ενημερωθεί για την ιστορία της σχολής του Αριστοτέλη αλλά και για το αρχαιολογικό χώρο. 

   Πληροφορίες για οργανωμένες εκδρομές, εκπαιδευτικές επισκέψεις κλπ. στο τηλέφωνο: 2332043437 , fax: 2332043438, Διεύθυνση: Περιοχή Ισβόρια Νάουσας, Τ.Κ. 59200, Νάουσα

	Μπαλτζής Ελευθέριος

ΤΟ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΒΕΡΟΙΑΣ- ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΣΑΡΑΦΟΓΛΟΥ

     
















   
 Το αρχοντικό Σαράφογλου, που βρίσκεται στην ελληνική συνοικία της Κυριώτισσας είναι το σημαντικότερο από τα αρχοντικά που σώθηκαν. Η ιστορία του ήρθε στο φως χάρη στη διάσωση και τη μελέτη των αρχείων της οικογένειας Σαράφογλου. Σύμφωνα με αυτά τα αρχεία, ο έλληνας κτηματίας Αντώνιος Καμπουρονίκος αγόρασε το σπίτι το 1766. Την εποχή αυτή στους κατάλληλα διαμορφωμένους χώρους του ισογείου παρασκευάζοταν και αποθηκεύοταν το κρασί από τα αμπέλια του ιδιοκτήτη.
   

ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΕΙΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ

   


                        Το Βλαχογιάννειο Μουσείο Νεότερης Ιστορίας και Τέχνης ανήκει στην Ιερά Μητρόπολη Βέροιας. Είναι δωρεά της οικογένειας Βλαχογιάννη, οι οποίοι παραχώρησαν το πατρικό τους σπίτι στην Ιερά Μητρόπολη, ώστε με αυτό τον τρόπο να διατηρηθούν οι μνήμες του νεώτερου ελληνισμού. Το σπίτι έγινε δωρεά στη Μητρόπολη το 2000 από τον τελευταίο απόγονο Αντώνη Βλαχογιάννη.

          Αρχικά λειτούργησε ως Μουσείο Νεώτερης Ιστορίας και Τέχνης και φιλοξένησε εκτός από το υλικό για τον Μακεδονικό αγώνα και ένα δείγμα από τον πλούτο των βυζαντινών εικόνων, κειμηλίων, αμφίων, κτλπ της συλλογής της Ιεράς Μητρόπολης Βέροιας, Ναούσης και Καμπανίας. Τέλος η συλλογή αυτή αφαιρέθηκε για να συμπεριληφθεί στο Κειμηλιοφυλάκειο της Ιεράς Μονής Δοβρά και στη θέση της εκτίθεται η εξαιρετική συλλογή στρατιωτικών στολών και υλικών του κ. Κανέλλου Ντόντου. Ο κ. Ντόντος επιμελήθηκε και τη νέα εμφάνιση του Μουσείου που πλέον αφορά στην ιστορία του Μακεδονικού αγώνα και στην προβολή στρατιωτικών ενδυμασιών και εξοπλισμών διαχρονικά (περίοδος 1900-1980).

Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΔΟΒΡΑ

Η Ιερά μονή Παναγίας Δοβρά βρίσκεται κοντά στη Βέροια, 5 χλμ. περίπου βορειοδυτικά από τη μακεδονική πόλη.

                Ιδρύθηκε το 12^ο αιώνα και λειτούργησε μέχρι και τις αρχές του 1822. Η ονομασία της προέρχεται από ένα κοντινό σε αυτήν χωριό «Δοβρά», το οποίο καταστράφηκε από τους Τούρκους.

                Στην επανάσταση η Μονή αυτή υπήρξε ως ένας μικρός ναός, θρησκευτικό κέντρο της περιοχής εκείνης. Οχυρωμένοι το 1822 ο τότε οπλαρχηγός Τάσος Καρατάσσος μαζί με πολλούς ακόμη συμπολεμιστές του έδωσαν επιτυχημένη μάχη ενάντια στους Τούρκους στη μάχη της Δοβρά. Έπειτα στην εξέγερση του 1822 η μονή κάηκε και καταπατήθηκε από τους Τούρκους ενώ ο τότε ηγούμενος της, ηγούμενος Γεράσιμος  απαγχονίστηκε. Το καθολικό του ναού που σώζεται μέχρι και σήμερα,  κτίσθηκε το 1844.